In het kort
- Bij baarmoederhalskanker kun je een operatie krijgen waarbij je baarmoeder wordt weggehaald.
- Soms haalt de arts nog meer weg tijdens de operatie:
- het bovenste stukje van je vagina
- de lymfeklieren onder in je buik
- het weefsel rond de baarmoeder en de vagina
- Zonder baarmoeder kun je geen kinderen meer krijgen.
- Na de operatie kun je last hebben van: problemen met plassen, veranderingen bij seks of psychische problemen.
- Bespreek deze problemen met de gynaecoloog, de verpleegkundige of je huisarts.
Wat is baarmoederhalskanker?
Bij baarmoederhalskanker groeit er een gezwel van kankercellen in je baarmoederhals. Dit heet een tumor. De baarmoederhals is het smalle deel van de baarmoeder. Het zit onderaan de baarmoeder.
Er kunnen cellen van de tumor ergens anders in het lichaam komen, meestal in de lymfeklieren onder in de buik (het bekken). Dit zijn uitzaaiingen. Soms komen er uitzaaiingen in andere delen van het lichaam. Zoals de longen, de lever of de botten.
De oorzaak van baarmoederhalskanker is een virus (HPV).
Elk jaar krijgen in Nederland ongeveer 900 vrouwen baarmoederhalskanker. De meeste vrouwen met baarmoederhalskanker zijn tussen de 35 en 45 jaar.
Welke operaties zijn mogelijk om de baarmoeder weg te halen?
Vrouwen die nog kinderen willen, kunnen misschien een operatie krijgen waarbij de baarmoeder blijft zitten.
Operatie waarbij de baarmoeder wordt weggehaald
Bij vrouwen die geen kinderen (meer) willen, kan de gynaecoloog de baarmoeder en de baarmoederhals weghalen. Deze operatie kan als de tumor alleen nog in de baarmoederhals zit (stadium 1a).
Soms haalt de arts ook de lymfeklieren onder in je buik (bekken) weg. Bij vrouwen die in de overgang zijn geweest, kan de arts adviseren om ook de eierstokken weg te halen.
Uitgebreide operatie (Wertheim-operatie)
Is de tumor ook in de bovenkant van de vagina gegroeid? Dan adviseert de arts om meer weg te halen. De kans dat er na de operatie kankercellen achterblijven is dan kleiner. Deze operatie heet een Wertheim-operatie.
Dit haalt de gynaecoloog weg tijdens de operatie:
- de baarmoeder
- de baarmoederhals
- het bovenste deel van de vagina
- het weefsel dat rond de baarmoeder en het bovenste deel van de vagina zit
- de lymfeklieren onder in je buik (bekken)
- soms de eierstokken (bij vrouwen die al in de overgang zijn geweest)
Hoe gaat een operatie waarbij de arts je baarmoeder weghaalt?
Zo gaat de operatie:
- Je krijgt een narcose voor de operatie. Dat betekent dat je slaapt en geen pijn voelt.
- De gynaecoloog haalt je baarmoeder en baarmoederhals weg. Dit kan op 3 manieren:
- via de vagina
De gynaecoloog maakt de baarmoeder via de vagina los. - via de buik met een kijkoperatie
De gynaecoloog maakt kleine sneetjes onder in je buik. Met een buis met een camera kijkt de gynaecoloog in de buik. De operatie gaat ook via de kleine sneetjes. De gynaecoloog maakt de baarmoeder los. De baarmoeder gaat via de vagina naar buiten. - via een snee in de buik
De baarmoeder gaat dan via de buik naar buiten.
- via de vagina
De gynaecoloog bespreekt vóór de operatie welke operatie het beste bij jouw situatie past. Ook hoor je of de gynaecoloog denkt dat het beter is om je eierstokken weg te halen. Als je nog niet in de overgang bent geweest, kom je in de overgang.
Wat zijn de risico's en gevolgen van een operatie waarbij de arts je baarmoeder weghaalt?
Risico’s van de operatie
- een bloeding
Bijvoorbeeld in de bovenkant van de vagina of in de buikwand. Bij een grote bloeding is soms nog een operatie nodig. - een bloedpropje in je been
Je been is dan rood en dik. - Een ontsteking door bacteriën
Je krijgt dan medicijnen die bacteriën doodmaken (antibiotica).
Latere gevolgen van de operatie
- problemen met plassen
Soms werkt de blaas na de operatie minder goed. Je voelt niet meer goed wanneer je moet plassen of je kunt je blaas niet goed leegplassen. - veranderingen bij seks
Doordat je baarmoeder weg is en zenuwen kapot zijn, kan een orgasme anders voelen. - psychische klachten
Door alle veranderingen in je lichaam kun je verdrietig, somber of boos zijn. Voor vrouwen die nog zwanger hadden willen worden, kan de periode na de operatie heel zwaar zijn. Praat over je gevoelens met je gynaecoloog, verpleegkundige of je huisarts. Je kunt doorgestuurd worden naar een psycholoog.
Als je lymfeklieren zijn weggehaald:
- dikke benen, een dikke buik of dikke schaamlippen
Dit komt door het weghalen van de lymfeklieren. Dit heet lymf-oedeem. Een oedeem-therapeut kan je dan helpen.
Als je eierstokken zijn weggehaald en je nog niet in de overgang was:
- eerder in de overgang komen
Na het weghalen van de eierstokken kom je meteen in de overgang. Je kunt medicijnen (hormonen) gebruiken om de klachten minder hevig te maken.
Hoe gaat een uitgebreide operatie bij baarmoederhalskanker (Wertheim-operatie)?
De uitgebreide operatie kan op 2 manieren:
- via een snee in de buik
De snee gaat van je schaambot tot aan de navel. Zo kan de gynaecoloog goed in je buik kijken. - via een kijkoperatie met een robot
Je krijgt dan kleine sneetjes in je buik. De gynaecoloog kan in je buik kijken door een kleine camera in de buik te brengen.
De gynaecoloog haalt de baarmoeder, de baarmoederhals, een deel van de vagina, het weefsel om de baarmoedermond en vagina en alle lymfeklieren in het bekken weg. Bij vrouwen die al in de overgang zijn geweest kan de gynaecoloog ook de eierstokken weghalen.
Daarna maakt de gynaecoloog de vagina aan de bovenkant dicht.
De operatie duurt meestal 4 tot 6 uur.
Wat zijn de gevolgen van een uitgebreide operatie (Wertheim-operatie)?
Gevolgen van een Wertheim-operatie
- seksuele veranderingen
De vagina wordt een stukje korter. Daardoor kan vrijen anders voelen. Klaarkomen kan ook anders voelen als je baarmoeder weg is. Misschien heb je na de operatie minder zin in seks. Je kunt hierover praten met je gynaecoloog, de verpleegkundige of je huisarts. Ze kunnen je ook doorsturen naar een seksuoloog. - problemen met plassen
Vaak werkt de blaas na de operatie minder goed. Je voelt niet meer goed wanneer je moet plassen, je moet vaker plassen of je kunt je blaas niet goed leegplassen. De klachten gaan meestal na een paar maanden over. - problemen met poepen
Je kunt meer last hebben van moeilijk kunnen poepen (verstopping). Vraag aan je gynaecoloog of een behandeling mogelijk is. - dikke benen, een dikke buik of dikke schaamlippen
Dit komt door het weghalen van de lymfeklieren. Dit heet lymf-oedeem. Een oedeem-therapeut kan je dan helpen. - psychische klachten
Alle veranderingen in je lichaam kunnen veel gevoelens oproepen. Voor vrouwen die nog zwanger hadden willen worden, kan de periode na de operatie heel zwaar zijn. Bespreek je gevoelens met je gynaecoloog, verpleegkundige of je huisarts. Je kunt ook hulp krijgen van een psycholoog. - bij eierstokken weghalen: eerder in de overgang komen
Je kunt hiervoor een behandeling vragen (hormonen) om de klachten door de overgang minder te maken.
Hoe gaat het verder na de operatie?
De tumor, weefsels en de lymfeklieren die zijn weggehaald bij de operatie worden onderzocht. Na ongeveer 5 tot 10 dagen krijg je de uitslag van dat onderzoek. De uitslag is belangrijk. Je hoort of je nog meer behandelingen nodig hebt.
Tijdens de controles kun je de gynaecoloog vertellen hoe het met je gaat. De behandeling van baarmoederhalskanker kan grote gevolgen hebben, zoals problemen met seks, relaties, werk, moeheid die niet overgaat of psychische klachten.
- Praat hierover met je huisarts of de arts in het ziekenhuis.
- Bij problemen kan de arts je doorsturen naar bijvoorbeeld een seksuoloog of psycholoog.
- Het kan ook helpen om erover te praten met andere vrouwen met baarmoederhalskanker. Je vindt die via Stichting Olijf.
- Je kunt ook praten met andere vrouwen die moeilijk zwanger worden na de behandeling van kanker. Je kunt ze leren kennen via Freya.
Wanneer het ziekenhuis bellen na een operatie waarbij je baarmoeder weggehaald wordt?
Bel met het ziekenhuis waar je geopereerd bent als 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:
- Je hebt koorts hoger dan 38,5 graden.
- Je hebt koude rillingen.
- De wond bloedt.
- De wond is rood of dik.
- Je been is rood of dik.
- Je ademt moeilijk en snel.
- 2 weken na de operatie komt er nog bloed uit je vagina.
- 6 weken na de operatie komt er nog bruin slijm uit je vagina.
Meer informatie over baarmoederhalskanker
- Voor meer informatie kijk je bij Stichting Olijf.
Je kunt via deze stichting ook andere vrouwen leren kennen die baarmoederhalskanker hebben of hebben gehad. - Meer informatie vind je ook op kanker.nl.
- Informatie voor vrouwen met kanker die nog kinderen willen: Freya.
We hebben deze tekst gemaakt met de richtlijn voor artsen over baarmoederhalskanker.
